NIJ BEETS/URETERP Het is een groeiende groep vrijwilligers. Inmiddels telt de gemeente Opsterland meer dan veertig energiecoaches, verdeeld over alle dorpen. Ze willen hun kennis maar wat graag delen met mededorpsbewoners, maar ervaren regelmatig terughoudendheid. “Wy sette earst yn op bewustwurding. Alles hoech echt net yn ien kear oars.”
Hilbert Hoekstra is al jaren betrokken bij Krigel, de al tien jaar actieve energiecoöperatie van Nij Beets. Hij is ook een van de vijf energiecoaches van het dorp. Vrijwilligers die maar wat graag aan de slag gaan. “Wy wolle minsken by-elkoar bringe. De ferbining is foar ús hiel belangryk.” Krigel organiseerde in het verleden al meerdere thema-avonden en hield vorig jaar samen met Entrance Hanzehogeschool Groningen een enquête in het dorp. Eind maart volgt een presentatie van de resultaten.
Het blijft voor de energiecoaches in het dorp lastig om bij de dorpsbewoners binnen te komen. Misschien heeft dat ook te maken met de indruk dat de energiecoaches aan de gemeente zijn verbonden, denkt Hoekstra. “Dat is net sa, de coaches bin ferbûn mei de doarpen.” De gemeente heeft wel een faciliterende rol, vindt Tina Hulst, coördinator van de energiecoaches. “De gemeente moet zorgen dat ze hun werk kunnen doen.” Als het lastig is bij de mensen thuis te komen, dan maar proberen ze naar het dorpshuis te halen, dachten ze bij Krigel. Onlangs organiseerde de energiecoöperatie daarom een zaterdagse inloopmiddag. Hier waren naast de energiecoaches ook enkele bedrijven aanwezig om informatie te geven over bijvoorbeeld warmtepompen of het inregelen van de centrale verwarming.
Kracht kan ook drempel zijn
Fokke van Houten is ook energiecoach in Nij Beets. Hij bezocht circa vijftien adressen in het eigen dorp, deels naar aanleiding van de Energie Kado Regeling van de gemeente Opsterland. Hij herkent de terughoudendheid. “Minsken witte miskien net wat se binnen helje. Wolle fuort net alles sjen litte omdat se bang binne dat se it net foar elkoar ha.” De kracht van het eigen dorp kan ook juist een drempel zijn, weet Hilbert Hoekstra. Hij kent een adres in Tijnje dat is bezocht door een energiecoach uit Nij Beets omdat de persoon in kwestie liever niet iemand uit eigen dorp over de vloer had. “Dêr kinne de doarpen elkoar helpe.”
Er is ook nog een andere drempel, ervaart van Fokke van Houten. “Ik fernim ek wol dat minsken tinke dat it allegear yngewikkeld is en dat se benaud binne dat se it net begripe.” Vooral ouderen hebben nog weleens de angst dat alles als een vloedgolf over hen heen komt. Hilbert: “Dan tinke se dat alles yn ien kear oars moat.” En dat is zeker niet het geval. Het gaat in eerste instantie om een bewustwording van de eigen situatie. Volgens Van Houten is de warmtecamera dan een mooie binnenkomer. De beelden geven een mooi inzicht van warme en koude plekken. “En dat helpt it gesprek dan op gong.”
Model voor warmtevraag
Henk Vellema, energiecoach in Luxwoude, herkent dit beeld. Op een bijeenkomst met tientallen energiecoaches vorige week in De Wier in Ureterp schetste hij zijn eigen ervaringen. “It is hiel belangryk de eigen sitewaasje goed yn beeld te krijen.” Zelf investeerde hij in 2018 in een warmtepomp; dat was niet direct een doorslaand succes. Door schade en schande is hij veel wijzer geworden. Die kennis heeft hij vertaald in een model dat laat zien of een woning al geschikt is voor lagetemperatuurverwarming die bij een warmtepomp hoort. Volgens Vellema is de helft van de woningen in het verleden verkeerd gecalculeerd. Met een verwarmingssysteem dat niet helemaal bij de woning past. “It is net allinnich belangryk om te witten of de ynstallaasje de warmte kwyt kin foardat je grutte ynvestearringen dogge. Mar je moatte ek witte wêr’t de lekken sitte. By ús gie der in soad waarmte fia de ramen ferlern. Dêr wie fan tefoaren net goed nei sjoen.”
Warmtepomp is slotstuk
Het is een les die energiecoach Willem Reitsma uit Wijnjewoude zich goed in de oren heeft geknoopt. Samen met andere energiecoaches volgde hij een door Vellema gegeven cursus. “Je kijkt figuurlijk gezien eerst naar een pet om warme oren te krijgen, dan naar eventuele gaten in de jas en trekt dan dikke sokken aan. Daarna is er pas aandacht voor de motor, de warmtepomp.” Veel energiecoaches herkennen het beeld dat mensen vaak aan de verkeerde kant beginnen. Ze willen een warmtepomp zonder eerst goed naar de woning te kijken. De warmtepomp is echter het slotstuk, niet het begin. Reitsma heeft in Wijnjewoude wel een bijzonder werkterrein. Vanuit de Proeftuin Aardgasvrije Wijken heeft ieder adres een stimuleringssubsidie van in totaal drieduizend euro gekregen. “Dan ga je wel anders een gesprek in. Niet iedereen weet direct wat ze hiermee moeten doen. Belangrijk is om vanuit het energieverbruik te redeneren.”
Trainingen
De Opsterlandse energiecoaches zijn goed getraind. Ze volgden allemaal een cursus energiecoach en voor de liefhebbers is er een cursus warmtecamera en een cursus inregelen centrale verwarming. Die laatste activiteit geeft de coaches veel inzicht, maar het in de praktijk brengen vinden ze niet hun taak. “Je gaat dan aan de installatie zitten en dat moet je niet willen. We zijn coaches, geen installateurs”, zo klonk het.
Waterzijdig inregelen cv
Energie besparen betekent niet altijd dat er hele grote ingrepen nodig zijn. Een mooi voorbeeld is het zogenaamde waterzijdig inregelen van de centrale verwarming. Een klusje dat een installateur circa drie uur kost, vertelt Roel Steringa van Energie in de Transitie. “Maar het kan wel een gasbesparing van tien tot twintig procent opleveren.” Een cv-installatie is een gesloten systeem. De afstand van de radiatoren tot de ketel verschilt. Met het waterzijdig inregelen zorg je voor een gelijkmatige verspreiding van het water over de individuele radiatoren. De hele installatie wordt daardoor zuiniger en de ruimtes worden gelijkmatiger verwarmd. Bij het inregelen van de installatie wordt vaak ook gekeken naar de temperatuurinstelling op de ketel. Die staat in veel gevallen te hoog ingesteld, terwijl met een wat lagere watertemperatuur de woning ook op temperatuur te houden is. En het is logisch dat een lagere watertemperatuur minder gas vraagt. Het waterzijdig inregelen van een cv-installatie kan het best door een installateur worden gedaan en biedt voordelen voor zowel bestaande als nieuwe installaties. Sinds 2010 is het waterzijdig inregelen ook verplicht wanneer de warmtebron wordt vervangen of vernieuwd. Dat geldt ook voor situaties waarin meer dan dertig procent van de afgifteapparaten (zoals radiatoren) zijn vervangen.
Energiecoaches
Op energieinopsterland.nl staan de contactgegevens van alle in de gemeente Opsterland actieve energiecoaches. Iedereen kan rechtstreeks contact met hen opnemen. Energiecoaches zijn vrijwilligers met kennis en ervaring op het gebied van energiebesparing. Dat hun werk wordt gewaardeerd bleek tijdens de Nationale Vrijwilligersdag, toen alle energiecoaches werden genomineerd voor een taart. Tijdens een gezamenlijke bijeenkomst in Ureterp werd die taart vorige week uitgedeeld. Hulp van de energiecoaches is gratis en vrijblijvend. Nieuwe energiecoaches zijn welkom. Geïnteresseerden kunnen mailen naar [email protected].
BRON: grootsa.nl